De regering van Aruba
Samenstelling | Gouverneur | Ministers | Bevoegdheden | Werkwijze | Relaties
Samenstelling
De Minister-president samen met zijn zes ministers vormen het ‘kabinet’. Het kabinet aangevuld met de Gouverneur vormen de regering. De regering bepaalt het beleid van het land, dat gecontroleerd wordt door de Staten. Tevens is er een gevolmachtigde minister die benoemd wordt door de regering van Aruba en in Nederland zetelt.
De gevolmachtigde minister behartigt de Arubaanse belangen in Nederland en is lid van de Rijksministerraad maar niet van het Arubaanse kabinet. Anders dan in Nederland kent Aruba geen staatssecretarissen. Met ingang van 30 oktober 2009 is de samenstelling van het kabinet als volgt:
Minister | Naam |
| Minister-President Minister van Algemene Zaken | mr. Michiel Godfried Eman |
| Minister voor Integratie, Infrastructuur en Milieu | Dhr. Oslin Benito Sevinger |
| Minister van Financiën, Communicatie en Nutsbedrijven | Ing. Mike Eric de Meza |
| Minister van Toerisme, Vervoer en Arbeid | Dhr. Otmar Enrique Oduber |
| Minister van Justitie en Onderwijs | Mr. Drs. Arthur Dowers |
| Minister van Economische Zaken, Sociale Zaken en Cultuur | Mw. Michelle Janice Hooyboer geb. Winklaar |
| Minister van Volksgezondheid en Sport | Dhr. Richard Wayne Milton Visser Phd |
| Gevolmachtigde Minister van Aruba in Nederland | Dhr. Edwin Bibiano Abath |
| Secretaris Ministerraad | mr. Nicole Hoevertsz |
Aan het begin van een kabinetsperiode maakt een kabinet afspraken over het te voeren beleid in de komende regeerperiode.
In een regeerprogramma wordt in hoofdlijnen uiteengezet hoe het land ervoor staat en welke plannen een nieuw optredend kabinet tot uitvoering denkt te brengen.
De plannen en afspraken van het huidige kabinet Mike Eman I voor de kabinetsperiode 2009-2013 zijn neergelegd in het regeerprogramma ARUBA’RIBA “Een nieuw begin”.
De gouverneur
De gouverneur van Aruba is de vertegenwoordiger van het Nederlandse staatshoofd (momenteel Koningin Beatrix) op het eiland. Zijn taken vallen in twee delen uiteen: hij vertegenwoordigt de belangen van het Koninkrijk en staat aan het hoofd van de Arubaanse regering. Hij maakt echter geen deel uit van het Arubaanse kabinet. Wanneer men over de gouverneur spreekt als hoofd van de Arubaanse regering, spreekt men van de Gouverneur als landsorgaan. In het andere geval spreekt men over koninkrijksorgaan. In beide gevallen is de gouverneur, net als de Koningin, onschendbaar en kan nooit voor de rechter worden gebracht. Tijdens de kabinetsformatie speelt hij een belangrijke rol. De gouverneur wordt benoemd door het staatshoofd voor een periode van zes jaar. Na afloop kan die periode nog éénmaal verlengd worden (dus maximaal twaalf jaar).
De gouverneur wordt benoemd door middel van een Koninklijk Besluit (K.B.) nadat hiertoe door de Arubaanse regering een voordracht is gedaan. Een K.B. is een beslissing van de regering van het Koninkrijk en wordt ondertekend door de Koningin en een of meer van de Koninkrijkministers. Een gouverneur kan voordat 6 jaren verstreken zijn weer herbenoemd worden tot gouverneur. Bij aanvaarding van zijn ambt legt de Gouverneur de eed af bij de Koningin. Dit gebeurt in Nederland. Op Aruba wordt dit met een plechtige statenvergadering gevierd, waarbij de gouverneur een afschrift van zijn benoemingsbesluit overlegt. Hiermee wordt zijn benoeming aan de hele gemeenschap van Aruba bekend gemaakt.
Ministers
De ministers worden benoemd door de Staten voor dezelfde periode als de zittingsduur van de Staten. Het is afhankelijk van de uitslag van de verkiezingen of een minister daarna opnieuw benoemd zal worden.
Zowel de benoeming als het ontslag van ministers geschied door middel van een landsbesluit. Dit landsbesluit wordt, behalve door de Gouverneur, mede ondertekend (gecontrasigneerd) door de Minister-president. Bij een nieuwe verkiezing verloopt de procedure wel anders. Het landsbesluit, waarbij de aftredende Minister-president wordt ontslagen en waarbij tevens zijn opvolger wordt benoemd, wordt, behalve door de Gouverneur, mede ondertekend door de nieuwe Minister-president. De nieuwe Minister-president ondertekent dus zijn eigen benoemingsbesluit en het ontslagbesluit van zijn voorganger.
Alle ministers samen vormen de ministerraad, ook wel de raad van ministers genoemd. De staatsregeling staat toe dat er maximaal negen ministers te benoemen zijn. Als voorzitter van de ministerraad fungeert de Minister-president. Ook de functie van Minister-president wordt uitdrukkelijk in de staatsregeling genoemd. De ministerraad is de centrale instantie, die algemene regeringsbeleid voert. De Minister-president brengt het ter kennis van de gemeenschap.
Om minister te kunnen zijn moet men een leeftijd van 25 bereikt hebben. Ook dient de kandidaat de Nederlandse nationaliteit te bezitten en niet van het kiesrecht uitgesloten zijn. Verder geldt ook dat de minister niet tegelijkertijd waarnemend Gouverneur kan zijn of lid van de Raad van Advies of een ambtenaar of rechter zijn.
Het kan gebeuren dat een minister niet de volle vier jaar uitzit. Hij kan namelijk tussentijds ontslag nemen of tot aftreden worden gedwongen. Vrijwillig ontslag is altijd mogelijk. Bij dwang tot aftreden gebeurt dit door een motie van wantrouwen van de Staten. Dit kan voorkomen in geval de minister grove fouten heeft gemaakt naar mening van de Staten. De minister is verplicht verantwoording af te leggen aan de volksvertegenwoordiging (Staten).
Bevoegdheden
De functie van de gouverneur als koninkrijksorgaan is omschreven in het ‘Reglement voor de Gouverneur van Aruba’. Dit is een Rijkswet. De taken en bevoegdheden van de Gouverneur als landsorgaan zijn aangegeven in de staatsregeling.
Het ambt van de gouverneur brengt een aantal beperkingen met zich mee. De Gouverneur mag bijvoorbeeld geen bedrijf uitoefenen of als adviseur aan een onderneming verbonden zijn.
De voornaamste taak van de Gouverneur is het algemene belang van het koninkrijk waarborgen op het eiland Aruba. Ook is hij belast met de afkondiging van Rijkswetten en Algemene Maatregelen van Rijksbestuur, en ook van door het Koninkrijk gesloten verdragen. Hij is vaak ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de rijkswetten en maatregelen. Tenzij expliciet de verantwoording officieel aan een ander orgaan is toegewezen.
De toezichthoudende taak van de Gouverneur heeft ook betrekking op de Arubaanse wettelijke regelingen. Als een landverordening of een daaruit voortvloeiende wettelijke regeling niet in overeenstemming is met het Statuut, Rijkswetgeving of een verdrag, dan stelt de Gouverneur deze landsverordening niet vast. Dit rapporteert hij aan de koninkrijksregering. Indien de Gouverneur de landsverordening niet vaststelt treedt deze niet in werking. In Nederland wordt door de koninkrijksregering nogmaals bekeken of de landsverordening niet in tegenstrijd is met het statuut, rijkswet of afgesloten verdragen. Zij kunnen nog de landsverordening vernietigen indien het niet conform het statuut, rijkswetten of afgesloten verdragen is.
In tegenstelling tot de Koningin kan de Gouverneur wel ter verantwoording worden geroepen als er sprake zou zijn van een door hem gepleegd ambtsmisdrijf. Hij moet dan voor de rechter verschijnen van het hoogste rechtscollege (Hoge Raad). Zijn terechtstelling gebeurt in Nederland en niet op Aruba.
Op Aruba is een detachement mariniers gevestigd. Deze marinierskazernes staan onder leiding van een bevelhebber. Elk kazerne heeft een eigen commandant. De gouverneur van Aruba staat in bijzondere relatie tot de bevelhebber van deze krijgsmacht. Als de bevelhebber ernstig in gebreke blijft bij vervulling van zijn functie, kan de gouverneur hem schorsen. Verder ressorteert de bevelhebber ook onder de Minister van Defensie van het koninkrijk.
Alle benoemingen van Arubaanse dienstplichtigen tot officier geschied via een K.B. in overleg met de Gouverneur.
Voor het daadwerkelijk mobiliseren van de mariniers, heeft de Gouverneur toestemming nodig van de Koninkrijksregering.
Naast het ondertekeningen van landsverordeningen, ondertekent de gouverneur ook alle landsbesluiten. Hij is ook betrokken bij de uitvoerende macht van deze regelingen. Maar de ministers zijn verantwoordelijk voor de uitvoering.
De gouverneur heeft het recht om vergaderingen van de ministerraad bij te wonen. In dat geval treedt de gouverneur op als voorzitter van de Raad, maar hij stemt niet mee bij het nemen van beslissingen.
Vele hoge functionarissen leggen bij de aanvaarding van hun ambt de eed of de verklaring en belofte af in handen van de Gouverneur. Dit geldt onder meer voor ministers, Statenleden, leden van de Raad van Advies en de Algemene Rekenkamer, rechters en officieren van justitie.
Tot slot is er een mogelijkheid dat de burger een beroep doet op de Gouverneur, die van mening is dat een beslissing door een ander landsorgaan onterecht is genomen. Het beroep wordt dan weliswaar weer doorverstuurd naar dezelfde minister die heeft besloten maar die is dan verplicht advies te vragen aan de Raad van Advies betreffend dit beroep. Uiteindelijk beslist de minister over het beroep.
De gouverneur treedt soms ook op in het parlement. Bij de parlementaire openingsvergadering houdt de Gouverneur een toespraak, waarbij hij toelichting geeft op het beleid dat de regering het komende jaar zal voeren. Naast dit jaarlijkse optreden wordt de gouverneur voor bijzondere gelegenheden uitgenodigd, bijvoorbeeld voor bijeenkomsten waar een protocol wordt ondertekend.
De regering heeft de bevoegdheid om de Staten te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te roepen. Als gevolg hiervan zullen alle ministers aftreden. Een kabinet waarin alle ministers hun ontslag hebben ingediend bij de ministers wordt een demissionair kabinet genoemd. Omdat het land anders zonder bestuurders zou zijn, verzoekt de Gouverneur, de ministers aan te blijven tot dat een nieuw kabinet is gevormd. Bij gedwongen ontslag van een minister door de staten, kan wel door de regerende partij (coalitie) een nieuwe minister worden aangewezen voor het opengevallen ministerschap.
Het ontbinden van de staten gebeurt als er een conflict bestaat tussen staten en regering of wanneer de Statenleden aangeven dat de regering niet meer de juiste afspiegeling vormt van het resultaat van de laatst gehouden verkiezingen.
Werkwijze
Voor het verlaten van het eiland dient de gouverneur altijd de Koninkrijksministers en de ministers van Aruba op de hoogte te stellen van zijn afwezigheid. De waarnemend Gouverneur neemt het dan over voor de bedoelde periode. Telkens als er sprake is van waarneming van het gouverneurschap, moet dit officieel worden bekendgemaakt.
Alle werkzaamheden van de gouverneur worden gecoördineerd door zijn Kabinet, dat onder leiding staat van een directeur. Bij het vervullen van de vele representatieve verplichtingen wordt de gouverneur altijd vergezeld door zijn adjudant, tevens kapitein van der mariniers.
De werkwijze van de ministerraad is geregeld in het zogenaamde “Reglement van orde van de ministerraad”. Dit reglement moet goedgekeurd zijn door een landverordening. Dit betekent dat de wetgever, dus de regering samen met de staten, dit reglement vaststellen.
In het “Reglement van orde van ministerraad” is opgenomen dat dikwijls overleg tussen de ministers dient plaats te vinden. Ook in gevallen dat ministers individueel verantwoordelijk zijn.
De ministerraad wordt bijgestaan door het secretariaat. De leiding van het secretariaat berust bij de secretaris van de ministerraad. Het secretariaat verzorgt de correspondentie van de ministerraad, maakt verslagen van de vergaderingen, stelt de agenda van de vergadering op en is verder belast met vele uitvoeringswerkzaamheden van de raad van ministers.
Elk minister krijgt een ministerie toebedeeld waarvan hij de leiding heeft. In een dergelijk ministerie, ook wel portefeuille genoemd, zijn een aantal directies, departementen, diensten en afdelingen samengebracht. De ministeries worden door middel van een landsverordening ingesteld. De minister-president is belast met algemene zaken.
Relatie tot andere organen
Voor het verrichten van zijn werk kan de Gouverneur altijd overleg plegen met zijn ambtgenoot van de Nederlandse Antillen. Daarnaast onderhoud hij rechtstreekse contacten met de Koningrijksregering met betrekking tot uitvoering van de rijkswetten en maatregelen van het rijksbestuur.
De gevolmachtigde minister van Aruba is gevestigd in Nederland maar vormt geen deel uit van de ministerraad of Kabinet van Aruba. Hij vervult een belangrijke functie in de vergaderingen van de Koninkrijksregering. Behalve dit behartigt de Gevolmachtigde Minster de andere belangen van Aruba in Nederland en in de rest van Europa. In het kader van de economische ontwikkeling van Aruba tracht hij samen met de medewerkers van de Kabinet van Den Haag, bedrijven te interesseren om zich op Aruba te vestigen. Ook wordt door hem gelobbyd voor financiering voor projecten op Aruba. Naast deze vertegenwoordiging draagt de gevolmachtigde minister ook zorg voor de in Nederland gevestigde Arubanen. Kortom de gevolmachtigde minster is een soort ambassadeur van Aruba in Nederland.
