Cultureel Erfgoed
Folklore en traditie | Volkskunst | Nationale Symbolen | Papiamento | Arubaans eten | Archeologie | Musea | Lopende projecten
Met betrekking tot cultureel erfgoed zijn de volgende doelstellingen gedefinieerd:
- Het ondersteunen en faciliteren van de werkzaamheden ter bevordering van het cultuurbeheer en –behoud op Aruba;
- het toegankelijk maken van de collecties in beheer bij de verschillende instanties op Aruba;
- het toegankelijk maken van de informatie over de collecties.
De definitie van cultuur die UNESCO hanteert werd op 6 augustus 1982 tijdens the World Conference on Cultural Policies aangenomen en luidt als volgt:
“Culture, comprises the whole complex of distinctive spiritual, material, intellectual and emotional features that characterize a society or social group. It includes not only the arts and letters, but also modes of life, the fundamental rights of the human being, value systems, traditions and beliefs”
Bron: Information Kit on the 1994 Decade, Theme: Culture and Development by the World Decade - Secretriat of UNESCO
Dit betekent, dat cultuur in de ruimste zin kan worden gedefinieerd als een groep van specifieke materiële en immateriële, rationele en gevoelsmatige kenmerken die een maatschappij of sociale groepen karakteriseren.
Folklore en traditie
Ieder volk heeft zijn tradities, gewoontes en de boeiende historische achtergronden ervan, waardoor culturele expressies ontstaan. Zo zijn de “Dera Gay” het begaven van de haan, de “Dande” en “Carnaval” typisch Arubaans en is het belangrijk om deze culturele expressies in stand te houden en door te geven aan de volgende generaties.
Volksmuziek
Dande | Dera Gay | Caha di orgel | Tambu | Carnaval | Popular | Gaita | Aguinaldo
Dande
Met Nieuwjaar is het een Arubaanse traditie dat groepen rondtrekkende muzikanten, de Dande, hun lied van vrede, geluk, beste wensen wil en voorspoed “Ay Nobe” van deur tot deur zingen, om familie, kennissen en vrienden een gelukkig nieuw jaar toe te wensen.
Het koor herhaalt de Ay Nobe (Nieuwjaar) refrein in deze levendige melodie. De muziekinstrumenten die hier worden gebruikt zijn de cuarta (viersnarig Venezolaans instrument), gitaar, accordeon of viool, de wiri (metalen rasp) en tambú (een soort trom). Als waardering stopt elke persoon die toegezongen wordt, geld in de hoed van de zanger.
De Dande is een soort serenade opgedragen aan elk lid van de familie met de beste wensen voor het nieuwe jaar. Trouwens is de Dande het meest semantisch beladen van alle lokale muziek, op dezelfde wijze als de calypso voor Trinidad en reggae voor Jamaica, die een eigen ethos weergeeft via haar voorbeeldige muziekuitvoeringen. De Dande heeft ook een Afrikaans ritme, hetzelfde als de tumba of de tambu van Curaçao. Sommige wijken hebben nu hun eigen Dande groepen, die zelfs tot Driekoningen (6 januari) van deur tot deur gaan om hun traditionele lied te zingen.
Sinds 1971 wordt elk jaar een festival georganiseerd om de Dande koning of koningin te kiezen. Er is ook een dande festival voor kinderen en jongelui om dit aspect van de Arubaanse folklore levendig te houden.
Dera Gay
Het cultureel feest van San Huan (Johannes de Doper), in de volksmond Dera Gay (begraaf de haan) genoemd, dateert uit het jaar 1862 en wordt elk jaar op 24 juni uitbundig gevierd.
Er zijn diverse verhalen over de oorsprong van dit religieus en cultureel volksfeest. De religieuze oorsprong zou te maken hebben met de geboortedag van Johannes de Doper. De culturele oorsprong refereert naar het oogstfeest. Echter als cultureel feest met muziek, dans, zang ed. is de Dera Gay meer bekend. De kleuren die overtreffen zijn geel en rood; geel als symbool van de Kibrahacha boom die in juni in volle bloei staat. Rood staat voor de kleur van brand.
De traditie vermeldt dat op de dag vóór de Dia di San Huan, dus op 23 juni de boeren restanten van maïs stokken verbranden om daarna met een nieuwe oogstperiode te beginnen. Het verbranden staat vroeger ook voor de reiniging.
Het feest is op 24 juni en begint bij zonsondergang en bestaat uit diverse onderdelen, zoals een sprongdans over in brand gestoken hout om ziektes en ongelukken te kunnen overwinnen volgens bijgelovigen.
De bekende dans is waarbij elke deelnemer een beurt krijgt om geblinddoekt en met een stok de haan probeert te doden. Om ethische reden wordt er tegenwoordig geen levende haan meer gebruikt, maar een namaak haan of een kalebas.
Verder is er ook een vlaggendans; er worden diverse vlaggetjes in de grond gezet en een geblinddoekte moet de vlaggen zoeken. De ceremonie wordt begeleid door folkloristische zang en muziek. De muziek instrumenten die de boventoon voeren zijn o.a.: viool, wiri en tambu. Het lied dat gezongen wordt, dateert uit 1862. Het feest gaat ook gepaard met veel drinken en eten.
Zowel de regering als particuliere culturele organisaties treffen de nodige voorbereidingen voor het cultureel feest op 24 juni. Het feest op zichzelf geniet sinds de jaren zeventig wederom veel populariteit onder de lokale bevolking en ook op de scholen wordt er aandacht aan besteed.
DERAMENTO DI GAY
1.
San Juan ta bin, San Juan ta bay
San Juan ta bin, San Juan ta bay
At’e cu e palo den su man,
Cu su wowo bon mara.
Dere gay, dere gay
Coro: pa nos soye
Dere gay, dere gay
Coro: pa nos come
Dere gay, dere gay
Coro: pa nos plume
Dere gay, dere gay
Coro: pa nos mate
Dere gay, dere gay
Coro: pa nos soye
Dere gay, dere gay
Coro: pa nos plume
2.
Amigo tur ban hala un banda
Pa Don Juan bay mata e gay
Ate cu e palo den su man,
Cu su wowo bon mara
REFRAN:
3.
Don Juan cu e palo ariba bao
Ta balia bay pe mata e gay
Ata Don Juan a mata e gay,
Core mira, el a mate
Terug naar volksmuziek
Caha di orgel
De Caha di orgel (een soort draaiorgel) is een belangrijk onderdeel van de Arubaanse folklore. Het draagt bij aan de verhoging van de gezelligheid en speelde ook een belangrijke rol als muziekconserveringsmiddel. Muziek die 100 jaar geleden opgenomen werd op de cilinder van een Caha di orgel, klinkt nog steeds precies hetzelfde. De eerste cilinderpiano’s werden gefabriceerd in Duitsland en werden snel in heel Europa populair. Ze zijn ook bekend als piano-orgel, straatorgel of cilinderorgel, en op Aruba cahi' orgel, caha di musica of tingilingi-box. Deze orgelnamen zijn eigenlijk misleidend omdat er geen orgelpijp te bekennen valt, maar omdat het afgeleid is van een orgel met cilinders is de naam ongewijzigd gebleven. "Het is een type straatinstrument waarin een vrij simpel pianomechanisme in werking wordt gesteld door een van pinnetjes voorziene cilinder met behulp van een zwengel rond te draaien”.
De eerste Caha di orgels arriveerden op Aruba aan het eind van de 19e eeuw en het duurde niet lang voordat Aruba’s eigen muziek op de cilinders werd opgenomen. Wijlen Rufo Wever (8 december 1917-31 december 1977) begon omstreeks 1940 muziekstukken op cilinder te zetten. Daarna heeft de heer Alfonso Boekhoudt (20 april 1943) deze taak grotendeels overgenomen. Niet alle soorten muziek kan op de Caha di orgel omdat de cilinder slechts de helft van het aantal noten van een normale piano heeft. Muziek die wel erop kan zijn onder andere de wals, mazurka, danza en tumba. De Caha di orgel ensemble bestaat uit de Caha di orgel zelf, de persoon die de zwengel ronddraait, en de persoon die de wiri (metalen rasp) bespeelt.
Bron: Wikipedia
Terug naar volksmuziek
Tambu
De tambu komt ook voor in de Arubaanse folklore. Tambu is een eeuwenoude traditie van muziek en dans, die op Curaçao geïntroduceerd werd door slaven uit Afrika. De “tambu” is ook de naam van de bijbehorende trom die hierbij wordt gebruikt. Deze ritmische muziek werd al snel ook overgenomen door Aruba en Bonaire. De eerste instrumenten werden gemaakt van (delen van) landbouwinstrumenten, zoals de chapi( schoffel). Overige instrumenten zijn de Calco (een soort blaasinstrument gemaakt van een calco schelp, waarin gaatjes zijn geboord) en de cachu gemaakt van een koeienhoorn. Het belangrijkste instrument is de tambu (trom), een houtenvat of blik omspant met geitenvel.Tambu is een dansvorm, waarbij partners elkaar nooit aanraken, maar wel dicht op elkaar dansen als een eenheid.
Populair (tumba, wals, dansa, etc.);
Carnaval
Semi-commercieel muziek
Gaita
Als december nadert, geven de harmonieuze stemmen van de Gaita groepen het signaal van de start van het kerstseizoen. Gaita is de naam van een type Venezolaanse volksmuziek die van Indiaanse ritmes afstamt en afkomstig is uit Maracaibo (Venezuela). Het werd in de jaren 60 op Aruba geïntroduceerd en is sindsdien zeer populair. Na verloop van tijd werd het beïnvloedt door andere genres zoals salsa, bachata en merengue. In het begin bevat de repertoire van de gaitas de traditionele kerst thema's, maar tegenwoordig hebben de teksten ook te maken met liefde, romantiek en sociale onderwerpen. Naast de originele instrumenten zoals cuarta, tamboer en wiri, horen nu ook de piano, bas en trompetten erbij.
Gaita groepen van 18 - 20 muzikanten componeren en arrangeren hun muzieknummers maanden eerder (juni/juli) en starten met het opnemen van hun muziek in augustus/oktober. De Gaita groepen treden op tijdens publieke en privé kerstactiviteiten van begin november tot 25 december. Ze entertainen ook het winkelend publiek in het centrum van stad gedurende de kerstperiode. De muziek is boeiend, de samenhang van harmonie en melodie is uitstekend en iedereen die luistert wordt geraakt door de feestelijk ambiance.
Aguinaldo
Gedurende de kerstperiode geniet Aruba ook van een andere muzikale traditie te weten de Aguinaldo. De Aguinaldo’s zijn religieuze volksliederen van Spaanse afkomst geïntroduceerd in de Nieuwe Wereld door de Spanjaarden in de 16 e eeuw. Ze zijn gebaseerd op teksten die Jezus, de heiligen of de engelen prijzen. De heersende structuur is een eenvoudige melodie na een conventionele patroon van refrein, strofe en refrein. Deze muzikale genre is ook bekend als villancico en werd later uit Venezuela overgenomen. De muzikanten kondigen hun komst door middel van een lied en proberen toegang te krijgen tot de huizen van familie en vrienden om het verhaal van de geboorte van Christus te vertellen en om de Boodschap van vrede en vreugde op aarde te delen met alle mensen.
Trio
Overige informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Klederdracht
- Nationale klederdrachten.
Overige informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Rituelen
- Katholiek geloof;
- oogstfeesten - Dera Gay;
- bijgeloof.
Overige informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Nationale symbolen
Nationale dag | De vlag van Aruba | Het wapen van Aruba | Het volkslied | De Shoco (Holenuil)
Nationale dag
18 maart is de nationale feestdag van Aruba. Men herdenkt op die dag de introductie van de vlag en volkslied op 18 maart 1976.
Dit grote volksfeest wordt enthousiast gevierd. Diverse culturele, sociale en sport organisaties verzorgen evenementen voor de lokale bevolking. De viering begint op de vooravond van de dag van vlag en volkslied met een culturele manifestatie op Plasa Libertador Betico Croes. Honderden mensen overspoelen de plein om te genieten van het culturele feest en verkoopstands. Op 18 maart start de viering met een protocollaire programma en eindigt met een burgerlijke optocht. Aanwezig zijn de lokale autoriteiten en genodigden uit Bonaire en Curaçao. Aan deze populaire defilé nemen verschillende sociale, culturele en sportorganisaties uit de Arubaanse samenleving deel waarvan enkelen zelf een demonstratie geven. Ze krijgen veel applaus van het talrijk opgedaagde publiek.
Aruba heeft verschillende nationale symbolen, waaronder de vlag, het wapenschild, het volkslied en sinds 2012, de Shoco (Holenuil):
De vlag van Aruba
De vlag van Aruba is officieel geïntroduceerd op 18 maart 1976, samen met het officiële volkslied, “Aruba Dushi Tera”. Sinds Aruba op 1 januari 1986 de “status aparte” verkreeg, dat wil zeggen de positie van een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden, is het de vlag van het Land Aruba.
De Arubaanse vlag heeft vier kleuren: geel, blauw, wit en rood.
- Blauw staat voor de immense zee, waar Aruba door wordt omringt. De kleur van het veld van de vlag is Larkspur Blue of VN Blauw.
- Geel is de kleur van overvloed en de horizontale lijnen staan voor de soliditeit hiervan. Geel vertegenwoordigt de huidige industrie en toerisme als belangrijkste inkomstenbronnen, alsook de goud -, en aloë-industrie uit het industriële verleden. Deze kleur geel van de lijnen is Bunting Yellow. De kleur geel staat ook voor de bomen en planten van Aruba die geel bloeien zoals de Kibrahacha, Brazil, Bonchi di strena, curahao, tuturutu en wanglo.
- Wit symboliseert de prachtige sneeuwwitte stranden en de puurheid van het Arubaanse volk.
- De ster (wit/rode) vertegenwoordigt de vier punten van een kompas en symboliseert de herkomst van de bevolking uit alle windstreken. Voorts vertegenwoordigt het de oude industrie van brazielhout en is tevens een eerbetoon aan het bloed van de Indianen, dat in Rooi Frances (Franse Pas) gevloeid heeft voor de vrijheid van Aruba. Het rood van de ster is Union Jack Red.
Het wapen van Aruba
Het wapen van Aruba werd officieel in gebruik genomen op 15 november 1955. Het oorspronkelijke basisontwerp is van de Atelier voor Heraldische Kunst gevestigd te Amsterdam.
Een wapen symboliseert verschillende typische aspecten van een land. Het wapen van Aruba heeft ook zijn betekenis in de volgende delen:
Aloëplant | Het linker bovenvlak bevat een gouden aloëplant, die staat voor de voornaamste inkomstenbron in het industriële verleden van Aruba. |
Hooiberg | Het rechter bovenvlak is in goud en bevat de contouren van de Hooiberg en representeren Aruba dat uit de zee oprijst. Groen is de kleur van vreugde en staat voor de blijheid voor de verkregen autonomie en de zes gegolfde dwarsbalken (lijnen) vertegenwoordigen de zee. |
Handdruk | Het linker ondervlak is in goud en bevat twee in elkaar geslagen handen, die staan voor de vriendschappelijke banden met andere naties en volkeren op politieke, economische en culturele vlak. |
Kamrad(wiel) | Het kamrad (wiel) in zilver staat voor de de industrie als voornaamste inkomstenbron van Aruba. |
Kruis | Het zilveren kruis in het midden vertegenwoordigt geloof en toewijding. |
Leeuw | De liggende leeuw staat voor kracht en generositeit. |
Laurierbladeren | De twee aaneengebonden laurierbladen symboliseren vrede en vriendschap. |
Het volkslied
Het volkslied van Aruba is “Aruba Dushi Tera” (Aruba zalig land) en is in de jaren 50 geschreven door Juan Chabaya (Padu) Lampe met een compositie van Rufo Wever. In 1954 werd het lied opgenomen door het koor de Trupialen en werd bij alle officiele evenementen gezongen. Het lied werd onder de bevolilng zo populair, dat het op 18 maart 1976 officieel geïntroduceerd werd als volkslied van Aruba.
Aruba dushi tera
Aruba patria aprecia
nos cuna venera
chikito y simpel bo por ta
pero si respeta.
Refrein:
O, Aruba, dushi tera
nos baranca tan stima
nos amor p’abo t’asina grandi
cu n’tin nada pa kibre
cu n'tin nada pa kibre
Bo playanan tan admira
cu palma tur dorna
bo escudo y bandera ta
orguyo di nos tur!
Refrein
Grandeza di bo pueblo ta
su gran cordialidad
cu Dios por guia y conserva
su amor pa libertad!
Refrein
Vertaling
Aruba gewaardeerd vaderland
onze geliefde geboortegrond
ook al ben je klein en eenvoudig
je wordt gerespecteerd.
Refrein:
O, Aruba, heerlijk land
onze dierbare rots
onze liefde voor jou is zo groot
dat niets het kan breken
dat niets het kan breken.
Je stranden worden bewonderd
en zijn met palmen versierd
je wapen en je vlag zijn
de trots van ons allemaal!
Refrein
De grootheid van jouw volk is
haar enorme hartelijkheid
moge God leiden en behouden
haar liefde voor de vrijheid.
Refrein
Hieronder vindt u de notenschrift van de muziek van het volkslied en de tekst daarvan.
Shoco (Holenuil)
Op 18 maart 2012, de nationale dag van Aruba, werd de Shoco (Athene cunicularia arubensis – holenuil ) officieel geïntroduceerd als een nationaal symbool. Deze unieke uil symboliseert wijsheid en kennis. De Shoco is een kleine uilensoort van 18-25 cm lang die overdag actief is en op jacht gaat naar grote insecten, waaronder kevers, sprinkhanen en andere insecten. Een hol in de grond dient als nestruimte. Vaak staat deze uil bij de ingang van zijn nesthol, op een heuveltje of op een boomtak.
De Shoco wordt tot een endemische vogelsoort gerekend, een variant die alleen op Aruba voorkomt.
De holenuil is erg populair en staat op de bankbiljetten van 50 florins en postzegels van Aruba.
Helaas staat het voortbestaan van deze inheemse uil op het spel. De Boa Constrictor, die op het eiland is geïmporteerd vormt nu een bedreiging voor de Shoco, evenals voor de overige lokale vogels.
Terug naar Nationale symbolen
Volkskunst
Kunstnijverheid
- Houtsnijwerk;
- handwerk.
Overige informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Carnaval
Algemeen |Carnavalsdatum |Grote parade |Stichting Arubaans Carnaval |Toeschouwers |Carnavalpersonages |Muziek |Carnavalsgroepen |Kostuums |Praalwagens |Optochten
Algemeen
Carnaval wordt sinds het begin van de twintigste eeuw ieder jaar in februari gevierd op Aruba. Carnaval is eigenlijk een aaneenrijging van allerlei feestelijke activiteiten waarmee men gelijk na de nieuwjaarsviering het jaar in danst.
De economische welvaart in de jaren dertig zorgde ook voor een groei van sociale activiteiten op het eiland. De eerste carnavalfeesten in Oranjestad werden binnen de clubgebouwen georganiseerd. Daarna ging men optochten organiseren door gebruik te maken van vrachtwagens versierd met palmbladeren. Deze praalwagens werden gevolgd door enkele vermomde deelnemers.
Na hun vestiging in de jaren 1930 begonnen de immigranten uit Trinidad en andere Britse eilanden in het Caribische gebied carnaval te vieren in San Nicolas, zoals zij die kenden uit hun eigen eilanden.
In 1945 was San Nicolas de plaats waar de eerste "carnavalsoptocht" plaatsvond. De parade werd geïnitieerd door een groep immigranten uit Trinidad en de Britse eilanden ter ere van de overwinning van de geallieerden. Drie jaar later, in augustus 1948 kreeg deze groep toestemming om een parade te organiseren in de straten van San Nicolas, deze keer ter ere van de viering van het 50-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina. Verkleed in kostuums dansten de leden van de groep op steelbandmuziek.
Door de jaren werd carnaval overal op het eiland gevierd en pas in 1954 begon men met het centraliseren van de carnavalsactiviteiten. Er werd een Centrale Carnavalscommissie (CCC) opgericht en in 1966 werd de Stichting Arubaanse Carnaval (SAC) opgericht om alle carnavalsevenementen te organiseren.
Officieel wordt het carnavalseizoen op 11 november om 11 's morgens geopend. Vanaf de eerste week van januari is er veel te doen op het eiland.
Carnaval begint met een fakkelparade die de ‘spirit’ van Carnaval tot leven brengt. Deze zeer populaire optocht geeft aan dat het Carnavalsseizoen echt is begonnen en wordt gehouden op de eerste zaterdag na Nieuwjaar.
Terug naar Carnaval
Carnavalsdatum
Elk jaar wordt Carnaval (de grote parade) op een andere datum gevierd. Wanneer Carnaval plaats zal vinden wordt berekend vanuit de eerste Paasdag. Pasen is bepalend voor de datum van de eerste Carnavalsdag.
Paaszondag is de eerste zondag na de eerste volle maan na het begin van de lente (21 maart). Ga dan zeven weken terug voor de eerste Carnavalsdag (of 47 dagen voor 1e paasdag). Carnaval begint officieel op een zondag. De zaterdag is er in de loop der jaren als extra feestdag ingelast. Pasen kan op zijn vroegst op 22 maart vallen en op zijn laatst op 25 april. Dit houdt in dat Carnaval gevierd wordt ergens tussen op z’n vroegst 1 februari en op z’n laatst op 7 maart.
Carnaval (de grote parade) valt op een zondag en het feest kan doorgaan tot en met dinsdag, gevolgd door Aswoensdag (begin van het vasten dat 40 dagen duurt). Dit is eigenlijk een periode waarin geen vlees of extra’s gegeten wordt. Gedurende deze 40 dagen heeft het lichaam de tijd om zich te reinigen. Na het vasten komt Pasen, het feest van de vrede, verlichting, de verrijzenis van Jezus uit de dood.
De grote parade
Op de zondag vóór Aswoensdag is als hoogtepunt van het Carnaval de 'Grand Carnaval Parade' in Oranjestad. Oogverblindende kostuums, bodypieces, roadpieces en praalwagens in zeer luxueuze uitvoering trekken door de straten van Oranjestad en oogsten veel applaus van de toeschouwers. Deze parade wordt aangevoerd door de Carnavalskoningin. De parade begint om 10 uur ’s morgens en eindigt tegen zonsondergang.
Stichting Arubaans Carnaval (S.A.C.)
Op Aruba is de organisatie van het Carnaval in handen van de Stichting Arubaans Carnaval (S.A.C.)
Deze organisatie is 11 november 1966 opgericht om elf over elf ’s morgens.
Elke jaar op de elfde van de elfde om elf minuten over elf (11 november) geeft S.A.C het startschot voor de voorbereidingen van het carnaval. Zij stellen het programma samen van alle activiteiten en moeten ervoor zorgen dat alle evenementen goed en vlot verlopen. S.A.C. reikt aan het einde van het Carnavalsseizoen prijzen uit voor o.a. de beste Carnavalsgroep, beste road piece, bodypiece en praalwagen en leukste groep.
Terug naar Carnaval
Toeschouwers
De Carnavalsparades zouden niks zijn zonder toeschouwers. Tienduizenden mensen kijken graag naar de dansende en zingende deelnemers, naar de kostuums en praalwagens en ze genieten mee van de schetterende muziek.
Ook hier is er organisatie voor nodig. Je staat urenlang te kijken, dus staan de mensen het liefst in de schaduw. Ze zorgen ervoor dat ze eten en vooral drinken bij zich hebben. Het is dan ook een soort vrolijke picknick dag voor familie en vrienden. Mensen zorgen ervoor dat ze een goed plekje langs de weg krijgen.
De verdeling van de plekjes loopt de laatste jaren via Directie Infrastructuur en Planning (DIP). Deze overheidsdienst zorgt ervoor dat de plekjes langs de route eerlijk verdeeld worden. Mensen zetten dan een trailer of een tent langs de weg. Vaak zie je ook stellages zodat mensen wat hogerop kunnen zitten en een beter zicht hebben op wat er voorbij gaat. Zij zetten daar hun stoelen en andere spullen neer. Ook hun muziekinstallatie. Sommige bedrijven installeren tribunes. Velen mensen doen hun best om hun trailer mooi te versieren. Sommige groepen toeschouwers staan verkleed in dezelfde T-shirtjes of hebben een zelfde type pet of hoed op.
Tijdens de optochten staan de straten vol lachende en dansende mensen. Zolang de praalwagens nog niet in aantocht zijn danst het publiek op muziek die klinkt uit de verschillende muziekinstallaties langs de weg.
Terug naar Carnaval
Vaste figuren
Carnaval kent bepaalde vaste personages en activiteiten. Momo (de Carnavalskoning of Carnavalsgeest), Prins en Pancho (de prins en de clown), Carnavalskoninginnen- en prinsessen, de koning of koningin van Calypso, Tumba en de roadmarch contest.
Er worden allerlei verkiezingen gehouden van prinsen, koninginnen en muzikanten/bands. Bijvoorbeeld Mrs. Carnival, waar alleen vrouwen boven de 26 aan mee mogen doen en de Prins & Pancho die gekozen worden tot de beste grappenmakers. Ook voor de kinderen zijn er allerlei verkiezingen, zoals de 'Children's Queen Election'.
Momo (Kimamento di Momo)
Rey Momo wordt beschouwd als het symbool van plezier en wordt vertegenwoordigd door een hele grote strooien pop uitgedost in flamboyante en kleurrijke kleding. Aan het einde van de festiviteiten, m.n. op de avond vóór Aswoensdag, wordt Rey Momo gedurende een uitbundige ceremonie verbrand. Zijn verbranding stelt het einde van Carnaval voor en symboliseert het begin van de Veertigdagentijd (vastenperiode).
Terug naar Carnaval
Carnaval muziek
Carnaval muziek is heel belangrijk tijdens het carnaval. Er zijn in Aruba verschillende carnaval muziekstijlen te vinden.
Tumba
De viering van het Carnaval is in de loop van de jaren veranderd en sinds 1971 hoort hier ook het Tumba-festival bij.
De Afrikaanse achtergrond van Tumba's schoot voor het eerst wortels op Curaçao en ontwikkelde zich van het tambu ritme, zo genoemd vanwege een bijzondere drumbeat gebracht naar Curaçao door de Afrikaanse slaven in de 17e eeuw. Daarna verspreidt Tumba zich naar Aruba en Bonaire. Op Aruba is Tumba ook bijzonder populair gedurende de viering van onze nationale dag op 18 maart.
Er wordt ook een 'Tumba-koning' gekozen en bij de jeugd een 'Tumberito'. En natuurlijk hoor je alle andere muziek, zoals: calypso, bachata, merengue, salsa, house en samba.
Calypso en roadmarch
Het is onmogelijk om carnaval voor te stellen zonder calypso en roadmarch. Deze twee zijn varianten van hetzelfde ritme; het hart en de ziel van het carnaval. Beiden werden hier geïntroduceerd door de immigranten uit de Britse eilanden in het Caribische gebied, maar in de loop der tijd verwierven ze een eigen lokale karakter.
Calypso
Calypso is een tragere versie en haar voornaamste doel is om je mening te uiten door middel van zang. In plaats dat men de gebeurtenissen openlijk vertelt, gaat men middels het lied insinueren. De calypso werd voor het eerst eind 18e eeuw in Trinidad ontwikkeld en werd later op Aruba geïntroduceerd. De onderwerpen van de calypso kunnen variëren van politieke en sociale kritiek en willekeurige roddel, maar de achterliggende intentie is om de maatschappij in het algemeen, het publiek of andere calypsozangers uit te dagen. In die zin is de calypso te vergelijken met een middeleeuwse strijd tussen twee ridders met zwaarden, maar in het geval van de calypso gaat het om een strijd van zang; muziek en bijbehorende teksten.
Bron: Aruba Carnival – Vanja Oduber
Roadmarch
De 'Roadmarch-muziek' is de muziek die het meest wordt gespeeld in de straatparades. De roadmarch komt ook oorspronkelijk uit Trinidad en is een wat sneller en vrolijker genre met aanstekelijke teksten en melodieën. Haar voornaamste doel is om de deelnemers urenlang te laten dansen en de toeschouwers op te zwepen door de schetterende muziek.
Daarom is het 'Calypso and Roadmarch Contest' een zeer belangrijke evenement en elk jaar wordt een Calypso-koning/koningin en een Roadmarch-koning/koningin gekozen. Er is ook een 'Calypso and Roadmarch' voor kinderen en tieners.
Mighty Talent (Claudius Phillips) is een zeer bekende Arubaanse artiest met heel veel verschillende carnaval muziek nummers. Hij is van jongsaf begonnen met zingen en heeft in zijn carnavalscarrière veel prijzen in de wacht gesleept. HIj wordt ook wel “The King of Kings genoemd”.
Inmiddels zijn ook weer nieuwe generatie muzikanten die carnaval voorzien van nieuwe leuke liedjes, zoals Youth Extreme en Upgrade.
Steelbands
In het prille begin van de Carnavalsviering op Aruba waren de steelbands een vast onderdeel. Men gebruikt hiervoor lege olievaten dieworden deuken Men maakt de muziek op trommels van onder andere lege olievaten (steel drums) en er worden deuken in gemaakt. Elke deuk heeft een andere toonhoogte als je het bespeelt. Met de komst van muziekbands die gebruik maken van muziekinstallaties, zijn de steelbands een beetje uit het carnavalsbeeld verdwenen maar de laatste jaren doen er weer enkele steelbands mee in de parade.
Brassbands/Asambeho
Deze zijn bands meestal gevormd door drummers en trompettisten. Een carnavalparade wordt meestal met een brassband geopend.
De laatste jaren zijn er niet zoveel brassbands meer die meedoen.
Bron: Aruba Carnival – Vanja Oduber
Terug naar Carnaval
Carnavalsgroepen
Er zijn verschillende Carnavalsverenigingen en groepen die meedoen aan de optochten. Meedoen aan de parade neemt maanden van voorbereiding in beslag. Men bedenkt een thema en gaat vervolgens met dit thema aan de slag. Er worden verschillende ontwerpen voor kostuums en bodypieces gemaakt. De laatste weken wordt er hard gewerkt aan wagens en kostuums. Voor de kostuums maakt men veel gebruik van gekleurde, glanzende stof en versierselen opdat de kostuums kunnen schitteren.
Kostuums
Zeer bekende carnavalsontwerpers maken ontwerpen voor heren, dames en kinderkostuums aan de hand van het thema, bijvoorbeeld 'Indianen' of 'Avatar'. Men kiest dan de kleuren en de stoffen en andere materialen, zoals pailletten, glitters, kralen, sierstenen en veren, die erbij passen. Men maakt veel gebruik van gekleurde, glanzende stof en versierselen opdat de kostuums kunnen schitteren. Men maakt ook kostuums en hoeden of hoofdtooien (headpieces) voor de hele groep. Bij sommige groepen zorgt elk lid zelf voor zijn of haar kostuum. Iedereen laat z'n creativiteit erop los.
Praalwagens
Een praalwagen wordt in het Papiamento 'Carosa' genoemd. Op de carosas wordt het thema ook creatief uitgebeeld. Meestal staat de Carnavalskoningin van de groep op de carosa te zwaaien naar het publiek samen met andere personen.
Achter de praalwagens dansen de deelnemers in hun mooie kostuums en bodypieces op het ritme van de carnavalmuziek.
Terug naar Carnaval
Optochten
Er zijn verschillende soorten optochten. Voor de kinderen zijn er o.a. de ballonnenoptocht, de schoolparades, kinderparade en de parade van Noord.
De 'Jouvert Morning ' in San Nicolas is een uitbundige optocht met buitengewoon enthousiaste deelnemers die om vier uur 's morgens begint en na zonsopgang eindigt . Dan moet je dus heel vroeg opstaan en daarom noemen ze het ook wel de 'pyjama party'.
Een hele bekende parade is de 'Lighting parade' die op een zaterdagavond wordt gehouden. De deelnemers zijn verkleed in hun carnaval kostuum voor de grote parade, maar zullen het kostuum verlichten met lampjes. Ook de praalwagens
zijn helemaal verlicht en het geheel is spectaculair om te zien.
De laatste groep in de parades wordt gevormd door een groep enthousiaste dansers onder de toeschouwers. Alle mensen die zin hebben om nog even door te gaan, mogen meedansen. Deze groep wordt begeleid door de politie.
Bron: Biblioteca Nacional Aruba – Seccion Arubiana
Terug naar Carnaval
Terug naar boven
Papiamento
Geschiedenis
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Grammatica
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Volksgedichten
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Arubaans eten
Arubaanse gerechten
Het multiculturele verleden van Aruba uit zich ook in haar culinaire ambiance. De Arubaanse keuken is ontstaan door Latijns Amerikaanse, Afrikaanse en Europese invloeden. Door de ligging aan zee, profiteert de Arubaanse keuken van een overvloed aan producten uit de zee, zoals schelpdieren en vis.
De meest voortkomende Arubaanse gerechten bevatten vis, geitenvlees, rundvlees, gebakken rijpe bananen, funchi en pan bati. Een typisch Arubaans gerecht is de pisca hasa (gebakken/gefrituurd vis) met als bijgerecht gebakken schijfjes bakbanaan, pan bati (een soort pannenkoek gemaakt met sorghummeel) of funchi(dikke maïspap die lijkt op de Italiaanse polenta), saus crioyo (een saus op basis van tomaten uien en azijn) of pica den vinager – hete kleine pepers (Madam Jeanette of promente genoemd) en uien ingelegd in azijn.
Smaakmakers zijn groenten en specerijen, zoals batata dushi (zoete yam - een soort knolachtige groente die gekookt kan worden) en yerb’i hole (basilicum) en Madame Jeanette hete pepers.
Onmiskenbaar één van de gezonde culinaire charmes uit de Arubaanse keuken is de Concomber Stoba. Dit zeer traditioneel gerecht bestaat uit Arubaanse komkommer en geitenvlees, gezouten vlees, uien, knoflook en Madame Jeanette pepers.
Andere traditionele gerechten zijn:
- Yambo - een stevige soep gemaakt met okra en verse vis of gezouten varkensvlees, blokjes carco (kroonslak), garnalen en met als bijgerecht funchi;
- Keeshi yena - een Hollands geïnspireerd gerecht dat bestaat uit een uitgehold ronde kaas (Edammer) gevuld met kip of rundvlees, rozijnen, olijven, pepers, cashewnoten, zilveruitjes en kappertjes;
- Carni stoba - stoofschotel met in blokjes gesneden rundvlees, groenten, aardappelen en zwarte saus;
- Cabrito stoba - gestoofde geitenvlees met funchi of pan bati;
- Kerrie kerrie (kari kari) - gehakte vis met uien, tomaat en specerijen;
- Calbas largo stoba - gestoofde calbas largo met rundvlees of gezouten varkensstaart;
- Papaya stoba – geschilde en in blokjes gesneden gestoofde groene papaya met stoofvlees (geiten- of schapenvlees), gezouten varkensstaart of stukjes ribben.
- Sopi di bestia chikito - letterlijk vertaald: soep van kleine dieren t.w. geiten of schapen. Deze zeer populaire soep vormt nog steeds een onderdeel van de locale traditie bij feestelijke gelegenheden zoals huwelijk, doopsel, eerste heilige communie en verjaardag;
- Sopi carni – vleessoep met aardappelen, tomaat, selderij, ui, paprika, wortels, kruiden, knoflook, komijn, nootmuskaat en prei;
- Bacalao - gebakken gepekelde kabeljauw. De ontbeende fijngemaakte ontzouten kabeljauw wordt bereidt met aardappelen, tomaten, tomatenpasta, paprika en kruiden;
- Boonchi corra - de meest voorkomende ingrediënten van deze zeer populaire traditionele schotel zijn nierbonen met gezouten varkensstaart, zoutvlees, gezouten ribben, selderij, knoflook en uien;
- Mondongo stoba- gestoofde schotel bereid van darmen, pens van runddier met weso blanco (soepschijf), varkenspoten, aardappelen en kruiden.
- Mondongo soep – machtige soep gemaakt met darmen, aardappelen, koren en ui.
- Sopi pisca (Sopi di playa) - zeer populaire soep gemaakt met grote schijven vis of een kop van een grote vis, zoals zeebaars;
- Frekedel (Visballen) - gefrituurde balletjes vis gemaakt met fijngemaakte gebakken vis, ei, specerijen en broodkruimels. Dit gerecht wordt geserveerd met funchi of pan bati en gebakken rijpe bakbanaan;
- Kool stoba (gestoofde kool) - in blokjes gesneden kool met stoofvlees, geiten - of schapenvlees met zoutvlees, gezouten varkensstaart, ribben, tomaat, ui en tomatenpasta;
- Pisca stoba - gestoofde blokjes vis met ui, tomaat, aardappels, tomatenpasta, paprika, selderij, peper en zwarte saus;
- Higra stoba - gestoofde lever;
- Arros con pollo - gebakken rijst met kip, fijngesneden ham en garnalen;
- Carco stoba - gestoofde kroonslak met in blokjes gesneden aardappelen, tomaat, ui, zout, peper, komijn en nootmuskaat;
- Cabaron stoba - gestoofde garnalen;
- Steak di wea - gebraden biefstuk;
- Tutu - funchi gemengd met bonen en suiker;
- Cocolishi stoba - Gestoofde kleine zeeslakken;
- Ribchi stoba – Gestoofde ribben
- Rabo di baca stoba – Gestoofde ossenstaart
Arubaanse lekkernijen
- Suls - in kleine plakjes gesneden varkensoor en poten, uien, kruidnagels en laurierblaadjes ingelegd in azijn;
- Kroket - een soort bitterbal;
- Pastechi - halfmaanvormig snack/pastei gevuld met kaas, gehakt, vis of kip;
- Pisca tempera - blokjes vis in een mengsel van water en azijn;
- Calco tempera - blokjes kroonslak en uien ingelegd in water en azijn;
- Sanger yena - bloedworst is een bijproduct van de slacht van schapen, geiten en varkens gemaakt met diverse kruiden;
- Cala - gefrituurd bolletjes gemaakt met zwartoog erwten. De gedroogde bonen worden in water geweekt, ontveld, fijngemalen en gefrituurd (als bolletjes);
- Cheeseballs - kaasballetjes gemaakt met geraspte oude kaas, eieren, bakpoeder en bloem;
- Webo yena - gevulde eieren;
- Sopi oester - oestersoep;
- Empana - pastei gemaakt met maïsmeel en gevuld met kaas, vis of gehakt;
- Soesjes - gevuld met tonijnsalade of krabsalade;
- Johnny Cake - een soort gebakken brood (oliebol of koek) dat geserveerd wordt met kaas of gestoofde kabeljauw;
- Balchi carni – gehaktballetjes;
Dessert en zoetigheden
- Upside down taart - deze omgekeerde taart, gegarneerd met ananas en kersen is geïnspireerd door de populaire Amerikaanse upside down cake en wordt met de bovenkant aan de onderkant gebakken;
- Quesillo - custardpudding met karamel. Deze overheerlijke karameldessert wordt gemaakt met verse eieren, gecondenseerde melk, rum, vanille, suiker en versierd met kersen;
- Cocada - kokosnootpasteitje gemaakt van geraspte kokosnoten, suiker, siroop en water;
- Chupabebe - lollypop van suikersiroop;
- Bolo preto - letterlijk vertaald zwarte taart – Een bijzonder traditionele fruitcake die opgediend wordt bij traditionele gebeurtenissen, zoals bruiloften, heilige communie en doopplechtigheden. De ingrediënten van deze, donkere en machtige taart zijn o.a : gekonfijte vruchten, gedroogde vijgen, rozijnen, krenten, dadels, pitloze pruimen en verschillende soorten likeur;
- Koeki lerchi - typische Arubaanse zandkoekjes;
- Macaron - kokoskoek;
- Drikidek - een soort ontbijtkoek;
- Pan boyo - broodpudding;
- Tert - taart gevuld met kokosnoot of pruimencompote;
- Kakiña - toffee;
- Bolo di Cashupete - cashewnotentaart;
- Conserva – karamel gemaakt met melk en pindakaas gevormd in vierkantjes;
- Pan dushi - krentenbrood ;
- Chuculati pinda - een warme drank gemaakt met melk, pindakaas en cacao;
- Boyo - typische Arubaanse taart gemaakt met bloem, eieren en geraspte kokosnoten;
- Papa di maishi rabo – Ontbijtpap gemaakt met sorghummeel en melk;
- Bolo di pruim – Met pruimencompote gevulde opgesneden sponstaart;
- Bolo di frigidaire - In laagjes gesneden sponstaart gevuld met slagroom, stukjes ananas en fijngesneden kersen.
Arubaanse groente
Door het tropische klimaat en de beperkte regenval, verbouwt Aruba weinig groenten.
Groenten en fruit worden voor een groot gedeelte geïmporteerd uit o.a. Venezuela, Dominicaanse Republiek en de Verenigde Staten. Enkele locale producenten verbouwen diverse gewassen gedurende het jaar met behulp van druppelirrigatiesystemen.
Tot het teeltplant behoren onder andere: kleine komkommers; salade komkommers, okra', diverse bonensoorten (w.o. pinda’s), zoete of hete peppers. Daarnaast wordt cilantro (coriandrum), bladsla, selder, bosuien, Basella spinazie en bladkool geteeld. Op vochtige plaatsen wordt ook taïr, kangkung(waterspinazie of ongchoi) en zelfs waterkers geteeld. Voorts is recentelijk de teelt van taogé op succesvolle wijze ter hand genomen, alsook andere spruitgroenten
Arubaans fruit
Op Aruba groeit diverse fruitbomen, zoals:
- Kenepa;
- Macapruim;
- Shimarucu,
- Stranddruif;
- Guava;
- Mango;
- Papaya;
- Mispel,
- Zuurzak;
- Meloen;
- Watermeloen.
- Casho (Cashewfruit)
- Granaatappel
- Tamarinde
De vruchten worden meestal gegeten, maar men gebruikt ze ook om vruchtensap te maken, hetzij met water of met melk (batido’s)
Archeologie
Vondsten
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Archeologische plaatsen
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Archeologische erfgoed
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
Musea
Archeologisch museum
Het Archeologisch Museum van Aruba (AMA) is opgericht in 1981, met als doel het rijke archeologische erfgoed van Aruba aan zowel het Arubaanse publiek als de internationale bezoeker te presenteren. Door de jaren heen, is de AMA uitgegroeid tot een toonaangevend onderzoeksinstituut met belangrijke educatieve taken.
Collectie
Het museum heeft een collectie van meer dan 10.000 indiaanse artefacten verspreid over de prekeramische en historische culturele perioden. Voorwerpen zoals aardewerk, schelpen, stenen, beenderen en glas maken deel uit van de collectie. Voorts ziet men een groot aantal voorwerpen, die het Indiaanse en geestelijk leven, evenals het groot communicatienetwerk dat Aruba verbond met Europa, Mexico en Midden- en Zuid-Amerika uitdrukken.
Het Nationaal Archeologisch Museum Aruba viert meer dan 5000 jaar Indiaanse cultuur. Het museum is gehuisvest in de prachtig gerestaureerde woning van de familie Ecury, een van de belangrijkste historische bezienswaardigheden van Aruba.
Exposities
Het Nationaal Archeologisch Museum Aruba beschikt over ongeveer 500 m2 oppervlakte voor haar unieke permanente expositie. Deze tentoonstelling brengt door middel van archeologische objecten en moderne technieken informatie over de herkomst en de cultuur van de eerste bewoners van het eiland. De nieuwe permanente tentoonstelling geeft de bezoeker inzicht in de cultuur van de mensen die het eiland bewoond hadden in prehistorische en vroege historische tijden. Het museum organiseert ook aantrekkelijk publieke programma’s met lezingen, educatieve projecten, tijdelijke tentoonstellingen en workshops.
Het museum gaat verder dan alleen het presenteren van Arubaanse topvondsten. De permanente tentoonstelling zorgt voor een spannende, interactieve en leerzame ervaring voor zowel de bewoners als de toeristen. Het verhaal van het rijke culturele erfgoed van Aruba komt tot leven door middel van een reeks thematische ervaringen die het thuisleven, artistieke en religieuze expressies, de oorsprong en de uitwisseling en het verleden in het heden afbeelden. Bezoekers zullen blij zijn met de gereconstrueerde omgevingen, multimedia en met interactieve activiteiten, terwijl ze genieten van de vele archeologische schatten van Aruba. Tijdelijke tentoonstellingen worden regelmatig georganiseerd, het eerste thema was 'Rancho', een hommage aan de buurt waar het museum gehuisvest is.
Educatieve Programma’s
Een toegewijd team organiseert rondleidingen en speciale programma's om kinderen het verleden en de relatie met hun Indiaanse oorsprong te helpen begrijpen. Verder verzorgt de educatieve afdeling workshops, speciale en public relations evenementen, lezingen, boeken en outreach. Medewerkers zijn actief betrokken bij de opleiding van leerkrachten en touroperators om het museumtentoonstelling effectief te gebruiken als een instrument voor leerdoeleinden en recreatie.
Onderzoek
De archeologische medewerkers verrichten onderzoek op de collecties, superviseren opgravingen en zijn belast met het behoud van de belangrijkste historische bezienswaardigheden, waaronder de prachtige grotschilderingen gelegen in het Nationaal Park Arikok.
In onze Producten en diensten catalogus vindt u meer informatie over het Nationaal Archeologisch Museum Aruba.
Historisch museum
Het Historisch Museum Aruba is gehuisvest in het Fort Zoutman en Willem III Toren complex, een voormalig fort, vuurtoren en stadstoren. Het Historisch Museum van Aruba onderzoekt, documenteert en beheert het historisch erfgoed van Aruba. Als u kennis wilt maken met de historische expositie van omstreeks het jaar 2500 BC tot de komst van de Lago raffinaderij, dan is een bezoek aan het Historisch Museum Aruba op zijn plaats.
Dit museum verzorgt rondleiding in de permanente historische expositie aan scholieren, volwassenen, toeristen, leden van serviceclubs, bejaarden en andere groeperingen in onze gemeenschap. Daarnaast houdt het museum ook kortdurende exposities over een bepaalde thema ter uitdieping van de permanente expositie in de locaties van Fort Zoutman of Willem III Toren.
In onze Producten en diensten catalogus vindt u meer informatie over een rondleiding in het Historisch Museum.
Lopende projecten
Informatie is nog niet beschikbaar gesteld.
